ĐỐ VUI CÓ THƯỞNG

Thảo luận trong 'Hội Bô Lão Sân Đình' bắt đầu bởi Nguyễn Tiểu Thương, 13/1/19.

  1. Hội Bô Lão Sân Đình Gửi Đến Bạn Chơi Câu Đố Vui Tháng 1/2020

    - Bạn hãy giải thích rõ khái niệm " Một Ly Ông Cụ " Trong trò chơi dân gian Chắn cạ - Tổ tôm.

    Yêu Cầu:
    Giải thích rõ Một Ly Ông Cụ là thế nào.
    Giới thiệu được thú chơi dân gian Chắn cạ - Tổ tôm.

    Bài trả lời hay sẽ được Hội Bô Lão lựa chọn và trao thưởng vào ngày 1/2/2019.
    Chúc các bạn tìm thấy nhiều niềm vui với Hội Bô Lão nói riêng và Sân Đình nói chung !

    Thân ái!
     
    pdhien, Nhà_Nguyễn, trai tản hồng 12 others thích điều này.
  2. moachaptat10

    moachaptat10 Chắn hội Hải Phòng

    Cháu xin mở hàng
    Trong Chắn cạ - Tổ tôm thì "Một ly ông cụ" đơn giản là bắt những lỗi nhỏ nhặt nhất, mọi thứ từ câu từ tới hành động ảnh hưởng đến ván chơi đều bị phạt đền theo luật. Còn phức tạp hơn thì "Một ly ông cụ" nói lái thành "Một ...u ông đụ"
     
    Nguyễn Tiểu ThươngJBond007 thích điều này.
  3. trai tản hồng 1

    trai tản hồng 1 Lý trưởng

    Theo cháu nghĩ 1 li ông cụ tức là
    Có bốn cụ ngồi khoanh chân oánh chắn
    Chung nhau 1 cái li đựng nước chè
    Vô tình 1 cụ chầu dìa oánh đổ ly nước vào bài
    Mờ li nước đó đổ đúng vào con chi chi
    Lên được các cụ lấy ngay ý nghĩa đó thành câu 1 ly oing cụ
    Để rồi ra luật
    1 ly ông cụ bắt khắt khe từng chi tiết nhỏ nhất
    Để oing chầu dìa cũng như 4 oing cùng chơi phải đi nhẹ nói khẽ cười duyên
    Ví dụ như
    Bài kg có chíu mờ hô chíu bị báo
    Người ta chưa hô mở cũng tự nhiên mở
    Ăn cây bảy văn mờ Hạ ngửa nhầm cây cỉu văn cũng báo...
    Ôi nhiều lắm
    Mục dịch chính vẫn là đi nhẹ nói khẽ cười duyên để tránh bị đổ li nước


    Pê ét câu chuyện trên cháu đc nge bọn tin tin noá truyền tai nhau chứ thực hư cháu kg biết
    Cháu mạnh dạn để lại id để sang tháng kiến bảo đi thi cho bằng anh bằng chị băng bạn bằng em ạ
    Id cháu :5333335
    Ních : trai tản hồng 1
    Chúc các cụ on lai vui vẻ ạ


    Mùa xuân phơi phới
    Bước sang năm mới
    Chúc các bô lão mạnh khoẻ
    Khi nào có bảo lẻ
    Nhờ anh tài cho cháu tí ti
     
    pdhien, Nguyễn Tiểu Thươngaaaoooeee thích điều này.
  4. hunglien1992

    hunglien1992 Lý trưởng

    theo như cháu nghĩ một ly ông cụ là 4 ông ngồi dưới chiếu khoanh chân và cùng nhau mỗi người 1 ly chè mạn và chơi hết canh này tới canh khác và có một trầu rìa không may làm đổ chén trà đó vào con chichi thế là gọi 1 ly ông cụ
    id 4767916
    nick hunglien1992
     
    Nguyễn Tiểu Thương thích điều này.
  5. aaaoooeee

    aaaoooeee Dân đen

    cháu nghĩ Một ly ông cụ là bốn ông cụ cùng nhau chơi chắn và 1 ông chầu rìa làm đổ nước chè đặc vào con chichi lên mới được gọi là một ly ông cụ
    id 3897470
    nick aaaoooeee
     
    Nguyễn Tiểu Thương thích điều này.
  6. Nhà_Nguyễn

    Nhà_Nguyễn Dân đen

    Một ly ông cụ ý nói trong bàn chơi phải nghiêm túc, nói năng, phát ngôn cũng như hành động mà sai thì dù to dù nhỏ cũng phải ngồi im và phải đền ván chơi đó với mức quy định là : khi ai ù gì thì đền nấy nếu lỗi vi phạm vào quy định của bàn chơi.
    Ví dụ như đã hô dưới là phải nhường nhà dưới, đã hô ăn được là phải ăn, hô nhờ là phải ù.... ko thể cứ nói cho vui rồi xin lỗi :)) . Như vậy một li ông cụ ở đây ý nói dù lỗi nhỏ nhất cũng sẽ bị bắt báo. Tuỳ theo mức độ có thể ngồi im hoặc bắt buộc phải làm theo nếu đã hô như nhờ, ăn được, nhường...

    Chắn cạ thì hiện nay cùng một bộ bài cũng có nhiều cách chơi như chơi chắn với từ 2 đến 4 người một bàn và dùng bộ bài 100 quân ko có hàng yêu 20 quân, và chơi chắn với 5 người một bàn và dùng bộ bài đủ 120 quân y như bộ bài chơi tổ tôm vậy.

    Nhà cháu nghe ngóng thấy bảo sắp có tổ tôm ở sandinh cũng muốn học hỏi để tham gia cùng các cụ cho phấn khởi.

    Trước đây còn có môn "rút bất" , không biết các cụ thấy thế nào chứ nhà cháu là cũng khoái môn "rút bất" lắm lắm ạ.

    Chúc mừng năm mới!
     
    Chỉnh sửa lần cuối: 3/1/20
    Nguyễn Tiểu ThươngJBond007 thích điều này.
  7. Diêm La Trần Gian

    Diêm La Trần Gian Chánh tổng

    Cháu xin trả lời là :

    Một dạng quy định để bắt những ông chơi ăn gian kiểu i.ả không chùi đít ấy mà...
    Giờ chắn online luật chuẩn hơn cả 1 ly ông cụ vì ít tiền nó éo cho chơi- khỏibùng...
     
    HAT TRICKNguyễn Tiểu Thương thích điều này.
  8. JBond007

    JBond007 Chánh tổng

    Tổ Tôm là thú chơi đã có từ lâu đời của người Việt Nam. Lối chơi này được du nhập từ Trung Hoa vào ta rồi dần dần trở nên Việt Nam hóa, nhưng vì có lối chơi phức tạp nên chỉ có đám quan lại, trọc phú thời phong kiến mới biết chơi và có điều kiện để chơi. Theo thời gian cùng với sự biến đổi của thời cuộc thì thú chơi Tổ tôm cũng mai một đi nhiều, để kế thừa và phát triển lại bộ môn này thì nó đã ra đời một biến thể đơn giản hơn đó là chắn cạ, phù hợp với đại đa số các tầng lớp nhân dân, tổ tôm hiện nay hầu như chỉ còn thấy trong các lễ hội Tổ Tôm Điếm ở một vài địa phương.

    Trong các cuộc chơi Tổ tôm hay Chắn cạ ,ta thường hay gặp khái niệm “ một ly ông cụ”, vậy “ một ly ông cụ” là như thế nào ?

    Thực ra ta có thể hiểu nôm na khái niệm này là luật ăn cây, đánh cây, chờ ù , xướng ù…của bộ môn chắn cạ ,tổ tôm. Luật này thì tùy từng địa phương có thể khác nhau, nhưng về cơ bản đó là những luật mà khi chơi chắn cạ, tổ tôm người chơi phải tuyệt đối tuân thủ, không được phạm phải nếu không sẽ bị bắt báo, bị đền làng, người chơi sẽ soi xét nhau từng ly, từng tý, thậm chí cả lời ăn, tiếng nói, phong thái khi chơi bài .

    - Tổ Tôm do chữ Tụ Tam của Trung Hoa nói lái ra, nguyên câu ấy là“Tụ Tam tử đắc thành nhất phu (Đủ ba cây đạt chuẩn thành được một phu).
    Được người xứ ta yêu mến bởi đây là một trò chơi trí tuệ, tao nhã, lại rất bài bản và không có nhiều yếu tố may rủi như một số trò chơi khác.Bởi thế, nó được dân gian coi như thú chơi tập thể, kể cả việc dùng người thay cho con bài hoặc quân cờ. Và vì vậy, chơi Tổ Tôm đã góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân ta, nó khác hoàn toàn với lối chơi cờ bạc đỏ đen của những kẻ xấu đã và đang làm vẩn đục xã hội.
    Lối chơi Tổ Tôm phong phú và hấp dẫn, đây đúng là nơi rèn luyện trí óc và sức bền tinh thần, có cao thấp rõ ràng và sau cùng, thú chơi Tổ Tôm đã được đi vào văn chương cùng ngôn ngữ dân tộc. Nếu cờ Tướng có bài thơ Đánh Cờ Người của nữ sĩ Hồ Xuân Hương, thì Tổ Tôm có loạt bài Phú Tổ Tôm (Văn Đàn Bảo giám) với các tác giả Nguyễn Văn Vĩnh, Tú Xương, Nguyễn Công Trứ… Những cụm từ “Gàn Bát Sách”, “Phỗng tay trên”, “Một ly Ông Cụ", “Lính Cửu Vạn”… của đời thường đã được lấy ra từ ngôn ngữ của Tổ Tôm; cũng như truyện ngắn “Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn đã khai thác một khía cạnh đặc biệt nhất: tính hấp dẫn của môn chơi ấy.

    1. -Quân bài Tổ tôm
    - Bài Tổ Tôm có 120 cây nhưng thực ra chỉ có 30 cây vì mỗi cây có 4 cây bài như nhau. Các quân bài được ghi tên bằng chữ Hán, viết cách điệu theo lối thảo (Cách viết thêm râu,thêm nét trông như rễ búi cỏ)

    - - Bài làm bằng bìa dẻo và cứng, cây bài hình chữ nhật (như bài Tam Cúc) cao 10 cm, rộng 2,5 cm, phía trong vẽ hình ghi số, còn phía sau bài thường màu đỏ hay xanh hoặc trắng (ngày xưa các cụ chuộng màu đỏ hơn).
    - Tên gọi các quân bài Tổ Tôm từ trái qua phải, tên 1 quân bài được cấu thành bởi 2 chữ ghép lại số và hoa.

    - + Trước hết nói về hoa, gồm có 3 hoa là: Vạn (萬), Văn (文), Sách(索).
    - + Về số: gồm 9 số từ nhất,nhị,tam….đến cửu.
    Hai thành tố trên ghép lại thành 27 loại quân bài chia ra làm 3 hàng như sau:
    Hàng Văn:
    Nhất Văn, Nhị Văn, Tam Văn, Tứ Văn, Ngũ Văn, Lục Văn, Thất Văn, Bát Văn, Cửu Văn.
    - Hàng vạn:
    - Nhất Vạn, Nhị Vạn, Tam Vạn, Tứ Vạn, Ngũ Vạn, Lục Vạn, Thất Vạn, Bát Vạn, Cửu Vạn
    - Hàng sách:
    Nhất Sách, Nhị Sách, Tam Sách, Tứ Sách, Ngũ Sách, Lục Sách, Thất Sách, Bát Sách, Cửu Sách
    - - Tất cả những cây nhất (Văn, Vạn, Sách) cùng với các cây Chi Chi, Thang Thang và Ông Cụ (đều có 4 cây) còn được gọi là những cây “Yêu”.
    -Ngoài ra còn có 3 loại quân bài đặc biết gọi là yêu đó là:
    + Thang thang: có hình vẽ người đàn bà cho con bú
    + Ông cụ : có hình người già chống gậy
    + Chi chi: có hình người cầm 2 quả chùy.
    -Tất cả mỗi loại cây trên đều có 4 cây giống nhau. Như thế, một bộ bài có 24 con Yêu, trong đó Yêu đỏ gồm: Chi Chi, Thang Thang, Ông Cụ và Yêu đen gồm: Nhất Văn, Nhất Vạn, Nhất Sách. Ngoài Yêu đỏ, bài Tổ Tôm còn có 4 cây đỏ khác là Cửu Vạn, Bát Vạn, Cửu Sách, Bát Sách, còn lại là đen cả.
    - Theo tiếng Hán Việt thì Nhất = Một, Nhị = Hai, Tam = Ba,…Cửu = Chín.
    - Những cây Yêu như Ông Cụ, Thang Thang, Chi Chi được xem như tương đương với các cây Nhất.

    2. Phu:
    - Là 1 bộ quân bài thường tập hợp từ 3 quân bài trở lên được sắp xếp theo 3 quy tắc sau đây: Phu dọc, phu bí (phu ngang), Lưng.
    - Riêng quân yêu đứng một mình cũng là một phu.
    3. Phu Dọc
    - Gồm các quân bài cùng hoa nhưng có số liên tiếp.Ví dụ như:
    - + Nhất Văn - Nhị Văn - Tam Văn
    + Tứ văn,ngũ văn,lục văn,thất văn…
    + Ngũ vạn,lục vạn,thất vạn,bát vạn,cửu vạn..
    - Phu Dọc tối thiểu phải có 3 cây bài liên tiếp. Nếu chỉ có hai cây cạnh nhau thì chưa được coi là một Phu, chẳng hạn: Ngũ Vạn - Lục Vạn.
    - Những trường hợp sau đây cũng không được gọi là Phu, ví dụ:
    Nhị Sách - Tam Sách - Ngũ Sách - Lục Sách (thiếu Tứ Sách)
    hoặc Tứ Vạn - Lục Vạn - Thất Vạn (thiếu Ngũ Vạn).
    4. Phu bí
    - - Nếu có đủ 3 hàng: hàng Văn, Vạn hay Sách và mỗi hàng có một con cùng số trở lên được gọi là một Phu Bí.
    - Thí dụ:Nhị Văn - Nhị Sách - Nhị Vạn ( Phu Bí Nhị).
    - Cửu Văn - Cửu Vạn - Cửu Sách (Phu Bí Cửu).

    - Bát Văn - Bát Vạn - Bát Sách (Phu Bí Bát).
    - Nếu mới có Lục Sách và Lục Vạn chẳng hạn thì chưa được gọi là Phu Bí Lục bởi thiếu Lục Văn…
    - Trong khi chơi bài, người ta còn có khái niệm Phu trên tay (không ai biết) và Phu dưới chiếu (ai cũng biết).
    5. Lưng
    - Lưng là khái niệm hết sức cơ bản của lối chơi Tổ Tôm, nó vừa quyết định có thể ù được hay không, vừa có thể biết sẽ ù với chức sắc gì. Bài Tổ Tôm có những Lưng sau đây:
    1. Cửu Văn - Nhất Vạn - Nhất Sách (9+1=10)
    - Bát Văn - Nhị Vạn - Nhị Sách (8+2=10)
    - Thất Văn - Tam Vạn - Tam Sách (7+3=10)
    Tất cả 3 Lưng đầu Có đủ 3 hoa nhưng tổng số hàng văn (số hàng văn là cao nhất) với số cuả hàng vạn hoặc sách bằng 10
    6.Bí Sườn:
    - Trong các Lưng này, từ (1) tới ( 6. ) là dạng đặc biệt của Phu Bí gọi là Bí sườn, (7) là Phu Dọc.
    - Thí dụ, bài có hai con Nhị Vạn thì một để dùng ghép vào Phu Bí với Nhị Văn và Nhị Sách, một dùng để ăn với Nhị Sách và Bát Văn cho có Lưng. Như thế Phu thứ nhất gọi là Phu Bí, Phu thứ hai gọi là Bí Sườn.
    - Riêng (8) có thể có Lưng ngay sau khi chia bài hay Phỗng hoặc Dậy Khàn, trả Bất Thực (sẽ nói ở phần sau), Lưng (3) được gọi là Tôm, Lưng ( 6.) gọi là Lèo. Như vậy (3) và (6.)khi Ù có chức sắc, được tính thêm điểm.
    Các quân yêu cũng là phu
    - Trong bài Tổ Tôm, các cây Yêu không bao giờ là thừa và một mình cũng được coi như một phu, hoặc ghép vào bất kỳ phu nào cũng vậy.
    7.Cạ:
    - Là 1 bộ thiếu 1 quân nữa mới thành phu (Quân thiếu ấy gọi là chờ).Tỷ dụ như:
    -Nhất sách,tam sách (chờ nhị sách)
    -Tứ vạn,lục vạn,thất vạn (chờ ngũ vạn)
    -Cửu sách,thang thang (chờ cửu vạn,hoặc chờ ông cụ)
    -Ngũ văn,lục văn,bát văn,cửu văn (chờ thất văn-Trường hợp chờ thành phu dọc 5 quân tương tự như thế này gọi là chờ xuyên năm gian)
    -Thất sách,thất sách (chờ thất sách, trường hợp chờ phỗng tương tự như thế này hoặc chờ 1 quân bài cuối cùng gọi là bạch thủ)

    8. Khàn - Thiên Khai - Bất Thực

    - Xếp bài trên tay: Khi chia bài xong, Tùy cách xếp cho tiện việc đánh và theo dõi thường xếp theo hình nan quạt. Quân yêu được xếp thụt xuống tâm, 2 quân giống nhau chồng và rút cao hơn cho dễ nhìn để “phỗng”.
    - Các quân đã và sẽ sắp thành phu xếp cạnh nhau
    - Trên nguyên tắc cứ 3 cây tạo thành một Phu.
    Khàn:
    - Gồm 3 hoặc 4 quân bài cùng loại nhận được khi chia bài được dậy khàn ăn cây của làng đánh ra hoặc bốc nọc
    - Sử dụng Khàn có những lối khác nhau nhưng nhất thiết phải tuân theo quy tắc sau:
    a. Úp khàn xuống chiếu:
    - Khàn phải úp sấp xuống chiếu cho đến khi có quân thứ 4 ra do người khác đánh hoặc bốc ở nọc ra (nọc là quân bài của Làng nằm ở trên đĩa) Khi thấy quân bài thứ tư trùng với 3 quân bài đang úp khàn của mình phải hô:"Dậy khàn" đồng thời lật ngửa các quân bài úp khàn dưới chiếu lên kẻo mắc lỗi khê khàn. Cây bài được lấy về để chung với Khàn, lật ngửa theo chiều dọc và sau đó được đánh cây khác đi vào ngay vị trí khe bên phải mình.
    - Các trường hợp còn lại, khi ù phải Dậy Khàn (nếu không dậy Khàn Làng sẽ bắt lỗi và không được tính điểm).
    Trường hợp tính thấy lợi khi khàn xếp vào được 2 phu thì được để trên tay, nhưng phải hô: ”Có 1 khàn bất thực” và xin cho 1 chiếc chén úp sấp trước mặt để đánh dấu. (trong Tổ Tôm thường có 4 cái chén hạt mít để gần chỗ Nọc)
    - Nếu có quân trong khàn ra phải hô: ”Dậy khàn”và lật ngửa chén. Khi ù phải hô:”Bất thực 3 con (quân gì) ăn cả (nếu đã đánh đi thì hô: ”Ăn 2 đánh 1 ″trả chén làng!”. Nếu không sẽ bị phạt lỗi thiếu quân”Khê khàn”
    Thiên khai:
    - Gồm 4 quân bài cùng loại nhận được sau khi chia bài.
    - Khi có thiên khai phải úp sấp xuống chiếu. Nhà cái phải dậy thiên khai trước khi đánh quân, nhà quân phải dậy thiên khai khi nhà cái bắt đầu đánh quân bài đầu tiên. Khi dậy thiên khai sẽ hô ”Thiên khai" 4 quân (gì) đồng thời lật ngửa 4 quân bài dưới chiếu lên xếp dọc, gọi là Dậy thiên khai. Cách xếp dưới chiếu cũng như Dậy khàn.
    b. Thiên khai ăn khàn trình phu (úp khàn trình phu):
    - Nếu trên tay có 4 cây giống nhau, đồng thời lại có 1 cây được tạo thành phu Dọc với 2 cây bài trên, người ta sẽ úp 3 cây giống nhau xuống và lật cây thứ tư với 2 cây tạo thành Phu Dọc của nó. Cách này được gọi là Thiên khai ăn khàn trình phu, và khàn này cũng phải dậy khi ù như trường hợp trên
    c. Bất thực (Úp chén):
    - Nếu có Khàn (3 cây) nhưng lại có thể dùng 3 cây ấy cho 2 việc, thậm chí 3 việc khác nhau, thì sẽ để cả trên tay nhưng khi đó cần xin làng một cái chén (trong Tổ Tôm thường có 4 cái chén hạt mít để gần chỗ Nọc) nhỏ úp xuống trước mặt mình và nói: “Xin làng một cái Bất thực”. Có những khả năng sau đây:
    Phỗng:
    - Khi thấy quân bài trùng với 2 quân bài trên tay phải hô:"Phỗng"và được ăn không theo cửa.
    Tái kiến:
    - Khi phỗng cây nếu trùng với khàn bất thực, phải hô: " Phỗng tái kiến, trả chén làng" đồng thời hạ quân trên tay ăn quân và lật ngửa chén.
    - Chú ý: Muốn Tái kiến phải có phu Dọc mới được (phỗng cây trùng với 3 cây giống nhau ở trên bài trong đó có một cây đã sắp xếp vào một phu dọc, hai cây còn lại với cây vừa phỗng làm thành một lưng mới).
    - Chú ý: muốn Tái kiến phải có phu Dọc mới được.
    - Cũng có thể không Tái kiến nhưng khi ù phải hô “trả Bất thực, trả lại chén cho Làng” với nội dung:
    - Bất thực cây gì.
    - Ăn cả hay ăn hai, đánh đi một cây.
    - c2. Bất thực để xé khàn sắp xếp 2 hoặc 3 phu Dọc: trường hợp này không thể Tái kiến được (vì không thể phỗng để tạo một Lưng mới) , mà chỉ cần nói Bất thực và “trả chén” khi ù.
    - c3. Bất thực Yêu: chỉ có thể Bất thực những cây Yêu đen mà thôi.
    - c4. Yêu hoàn Yêu: có nghĩa là bất thực cây Yêu mà không có phu Dọc cũng được, nói cách khác khi bất thực phu khàn thì được yêu hoàn.
    - Thí dụ về trường hợp yêu hoàn: Có 3 nhất văn, nay bất thực để mong tạo phu nhất nhị tam văn nhưng nếu không tạo được mà đã đủ điều kiện ù thì vẫn được ù. Lúc đó yêu nhất văn sẽ hoàn yêu.
    Khi bất thực phu khàn thì được yêu hoàn, không được bí hoàn (tùy nơi).
    - c5. Bí hoàn Bí có nghĩa là cây bài Bất thực có thể không có Phu Dọc hoặc cây dùng để vào phu dọc với cây bất thực đã làm việc khác nhưng vẫn có đủ những cây bài cùng số ở hai hàng kia tạo thành phu bí thì cũng được.
    - Ở ví dụ trên nếu bài có thêm tam sách, tam vạn và phá phu dọc ăn xoay tứ văn ngũ văn thành bí tứ bí ngũ hoặc đánh đi thì sẽ mất phu dọc còn bí tam, khi ù phải hô bí hoàn bí.
    - Nếu Bất thực mà không có phu Dọc, không có cả phu Bí thì gọi là Bất thực Trùng trục, không hợp lệ (nghĩa là khi ù không được tính điểm). Khi ấy phải xin làng một cái Bất thực thiên khai, Bất thực khàn. Khi ù cũng phải trả Bất thực như mục c1 (nhưng cũng có nơi quy định phải dùng 2 chén 1 úp xuống, 1 ngửa lên).
    - c6. Nếu trên tay có 4 cây giống nhau (thiên khai) nhưng chúng có thể dùng vào nhiều việc khác nhau, chẳng hạn: như mục Bí hoàn Bí nhưng không có Phu Dọc mà cây bài thứ 4 lại làm thành một phu Bí khác nhau nữa.
    - Đặc biệt, có thể Bất thực để làm 3 việc khác nhau (hai Dọc, một Bí)…
    - c7. Nếu có hai khàn mà Bất thực một, phải xướng rõ Bất thực cái cao hay cái thấp.
    9. Khe - Cửa.
    - Lối chơi Tổ Tôm chính quy có 5 người (thường gọi là Bí ngũ) và ngồi trên chiếu. Xếp theo hình tròn, mọi tính toán đều theo chiều ngược kim đồng hồ. Giữa chiếu để đĩa nọc. Khoảng giữa hai người được gọi là khe, vì vậy trong một cuộc chơi có 5 khe. Khe bên phải ai, được coi là cửa của người ấy, vậy một cuộc chơi có 5 cửa.

    Thực ra kinh nghiệm về bộ môn Tổ Tôm của tôi chỉ bằng không nên tôi có mạn phép sử dụng tư liệu từ bài viết của người khác để giới thiệu sơ qua về bộ môn này, ai có nhu cầu tìm hiểu kỹ hơn có thể liên lạc trực tiếp tác giả @khuongtunha .
     
    HAT TRICKNguyễn Tiểu Thương thích điều này.
  9. _Ngọc Trinh_

    _Ngọc Trinh_ Lý trưởng

    ĐÁNH TỔ TÔM
    Đầu hội khai xuân đã có thang
    Điều quân khiển tướng rất nghiêm trang
    Nắm binh dười chiếu danh lừng giỏi
    Mười đỏ trong tay tiếng nức sang
    Đắc sắc thiên khai lưng lắm bạc
    Thông lèo tái kiến túi nhiều vàng
    Thập thành mới biết tài ông lão
    Bỉ thử chi chi kế diệu quang

    Phạm Vũ Quí - xuân 1987
     
    Nguyễn Tiểu Thương thích điều này.
  10. _Vy Tiểu Bảo_

    _Vy Tiểu Bảo_ Lý trưởng

    THÚ TỤ TAM
    Trò chơi ấy của Trời cho
    Làm trai không biết phí cho cuộc đời
    Một Trăm cùng với Hai Mươi
    Kỳ ảo như thể cuộc đời vần xoay
    Tổ Tôm dù rất Cao Tay
    Nọc Đì , Mở Nhái vứt bài mà thôi
    Lại kia mấy chú tập chơi
    Ăn Chầy, Phỗng Bửa thì thôi Hại Làng
    Bạch Định gặp chị Thang Thang
    Bài Chờ, Yêu Đấm dở dang mất rồi
    Đánh Hai,Ăn Một, bậy rồi
    Làng mà Bắt Báo thì đời đi tong
    Bài Ù vừa mới Xướng xong
    Bị ông Đầu Cánh chỉ thằng Treo Tranh
    Bài Trên Tay chẳng Thập Thành
    Nọc còn Một, tham ăn đành đền to
    Người ta Bất Thực như mơ
    Còn anh Lấy Chén thành ra cổi truồng
    Tam Văn chê ẩm, chê ương
    Thất Văn ăn vội làng thương cho Đò
    Ù Thông khoái chí la to
    Méo mặt mới nhớ vừa cho Cái Làng
    Không ăn dọc, lại ăn ngang
    Bơi Thuyền mới rõ là chàng Buôn Phu
    Tổ Tôm đánh mãi còn ngu
    Vài câu tếu táo còn chờ người chơi
    TIỂU THƯƠNG 01/2010
     
    Nguyễn Tiểu Thương thích điều này.
  11. _Quan Vũ_

    _Quan Vũ_ Dân đen

    Để tận 1/2 thì hết tết mất rồi. Kể ra các cụ chốt sớm, mừng tuổi cho quan khách tham gia thì hay quá, tết mọi người cũng có cái để tý toáy cho vui.
     
  12. Văn Giang Chắn Phổ

    Văn Giang Chắn Phổ Chánh tổng

    + Trong các cuộc chơi Chắn hay Tổ Tôm ,trước khi khai cuộc người chơi thường nhắc nhau chơi " Một ly ông Cụ". Về cơ bản ta có thể hiểu đó là những quy định khắt khe trong cuộc chơi bài, từ cách ăn cây, hạ cây, đánh cây, ...đến cách xướng ù sao cho không phạm luật, mà ai đã phạm luật thì sẽ bị phạt hoặc đền làng như giao ước , không có kiểu xuề xòa xin bỏ qua, không có chíu nhưng hô chíu, hô nhà dưới nhưng lại kéo lại ăn, không phải cái nhưng đánh cây trước...khi đã đồng ý chơi " Một ly ông cụ" thì phải tuân thủ tuyệt đối .

    + Thú chơi tổ tôm :
    Nhiều trò chơi dân gian chúng ta đã từng nghe đến. Mỗi khi Tết về, trẻ con ai ai cũng thích chơi Tam Cúc, còn các cụ già thì khề khà bên bàn Tổ Tôm.
    Trò chơi tổ tôm là một nét văn hóa tiêu khiển không thể thiếu được trong xã hội làng mạc Việt Nam thời xưa, cũng giống như thú chơi cờ. Tổ Tôm có thể được du nhập từ Trung Quốc từ rất lâu rồi. Tên gọi của trò chơi được đọc chệch ra từ chữ "Tụ Tam" nghĩa là hội tụ của ba hàng Văn, Vạn, Sách (là ba "chất" của bài Tổ Tôm, tương tự như Cơ, Rô, Bích, Nhép trong bài Tây)
    Chơi Tổ Tôm khá là khó, và cách biến hóa cũng nhiều nên thường được nam giới và người già chơi, thanh niên và phụ nữ thời xưa ít chơi. Cũng vì khó, nhưng thú vị, nên từ cách chơi Tổ Tôm đã sinh ra một cách chơi khác dễ hơn là "Chắn" dành cho thanh niên và phụ nữ.
    Tổ Tôm không phổ biến và bình dân bằng trò chơi Chắn cạ, nhưng nó thể hiện trình độ và cái oai phong của bậc quân tử như câu ca dao:
    Làm trai biết đánh Tổ Tôm
    Uống chè mạn hảo ngâm nôm Thuý Kiều

    Trong văn học Việt Nam, trò chơi Tổ Tôm cũng được nhắc đến rất nhiều.
    Cũng có tài liệu nói rằng Tổ Tôm xuất phát từ Nhật Bản do các hình vẽ đều là hình vẽ theo kiểu của Nhật, theo lối tranh mộc bản (mokuhan) đơn giản và tất cả các nhân vật đều mặc kimono thời Edo (trước khi Nhật hoàng Minh Trị lên ngôi và trị vì 1868-1912), trong số này có 18 hình đàn ông (có 8 người bó chân), 4 hình phụ nữ và 4 hình trẻ em. Các hình cá chép, trái đào, thành, thuyền cũng là những hình ảnh rất Nhật...
    Bài Tổ Tôm có 120 quân, gồm có 3 hàng Vạn (萬), Văn (文), Sách (索). Các hàng quân này được viết bằng chữ Nho và cách nhận biết 3 hàng quân này theo câu "Vạn vuông, Văn chéo, Sách loằng ngoằng". Bên phải các quân bài có chữ số từ Nhất đến Cửu. Loại quân đặc biệt có tên gọi là Thang Thang, Lão và Chi Chi. Các quân bài đều có hình minh họa, có thể ghi nhớ bằng hình nếu như không thuộc được hết chữ Nho. Bài Tổ Tôm cũng được làm bằng bìa, mặt sau giống hệt nhau để tránh lộ bài.
    Tổ Tôm có các dạng chơi:
    - Tổ Tôm điếm
    Bài ù phải có lưng các lá còn lại năm trong các bí trừ các lá yêu
    * Lưng:
    1. -Thiên khai
    2. -Khàn (có 3 lá giống nhau)
    3. -Phỗng (bài có hai lá phỗng thêm 1 lá giống như chíu trong đánh chắn)
    4. -các tụ tam sau
    <nhất vạn + nhất sách + cửu văn>
    <Thang thang + ông lão + cửu sách>
    <cửu vạn + cửu sách + thang thang> (ở đây phải là cửu vạn chứ: cửu vạn + cửu sách + thang thang)
    <tam vạn + tam sách + thất văn>
    <cửu vạn + bát sách + chi chi>
    <nhị vạn + nhị sách + bát văn>
    <nhất văn + nhị văn + tam văn>
    * Bí:
    1. -bí tam - giống như phỏm trong "tá lả"
    tứ văn + tứ vạn + tứ sách
    tứ văn + ngữ văn + lục văn
    1. tương tự có bí tứ, bí ngũ...
    Tài bàn
    Tài bàn gồm ba người chơi, đánh như tổ tôm tuy nhiên trong tài bàn không bị bó buộc nhiều về cách ăn, cách đánh (như ăn một đánh hai thì được phép hoặc đánh phu dưới chiếu...) . Một bài ù được trong tài bàn phải đủ ít nhất 9 lưng, tùy bài có khàn hay không có khàn thì quy ra cước, trong tài bàn chỉ có 3 cước ù là ù xuông, ù tài bàn và ù sửu bàn.
    Trong tài bàn người ta quy định một số cây gọi là "tài"
    * Nhị, cửu văn
    * Tứ, thất sách
    * Ngũ, bát vạn.
    Các cây tài này cùng với các cây "yêu" một phỗng được 2 lưng, một khàn thì có 6 lưng, một chíu hoặc thiên khai có 12 lưng. Các cây còn lại 1 phỗng có 1 lưng, 1 khàn có 3 lưng, và chíu hoặc thiên khai có 6 lưng. Ngoài ra các phu tính 1 lưng như của tổ tôm như nhị vạn nhị sách bát văn, thang thang ông lão cửu sách...
    * Trong tài bàn không có cước tôm lèo..
    * Ù tài bàn khi người ù có 14 lưng trở lên
    * Ù sửu bàn khi không có khàn mà ù được.
    Thông thường ù sửu bàn có cước to hơn ù tài bàn.
    * Các trường hợp còn lại thì ù xuông, nhỏ nhất.
    Cách tính cước tùy người chơi.
    Vì thế, đánh tài bàn là cách học "nhập môn" trước khi chơi được tổ tôm cũng vì lẽ đó.
    Đánh chắn
    Có hai cách chơi đánh chắn, trong dân gian gọi là Bí tứ : chơi chắn 4 người và Bí ngũ : chơi chắn 5 người. Mục đích của trò chơi này là làm tròn bài thông qua chắn và cạ cùng với việc ăn bài theo giá trị của các hàng quân mà bài của mỗi người có thể tiến tới ù.
    Bộ bài Tổ Tôm sẽ bị bỏ bớt đi hàng Nhất và hàng Yêu (quân Thang Thang và Lão). Như vậy, bộ bài bây giờ chỉ còn 100 quân, gồm các quân có số Nhị, Tam, Tứ, Ngũ, Lục, Thất, Bát, Cửu (mỗi số đều có 3 hàng Vạn, Văn, Sách, mỗi hàng 4 quân) và Chi Chi (chính là hàng Nhất Văn, có 4 quân). Trong 100 quân có 20 lá bài đỏ (các quân Bát Sách, Bát Vạn, Cửu Sách, Cửu Vạn và Chi Chi) và 80 lá bài trắng (các quân bài còn lại).
     
    Nguyễn Tiểu Thương thích điều này.
  13. ù bé thui

    ù bé thui Chánh tổng

    Góp vui với các cụ !
    - Trước khi khai cuộc chơi Chắn hoặc Tổ Tôm , người chơi thường giao ước với nhau bằng khái niệm " Một ly ông cụ". Nôm na thì đây là một kiểu luật lệ khi chơi bài, với những quy định rất khắt khe, đòi hỏi người chơi phải tuyệt đối tuân theo, nếu vi phạm sẽ bị làng phạt.

    - Tổ Tôm là một trò chơi bài lá dân gian phổ biến của người dân Việt Nam, hiện nay chỉ thấy được chơi ở Việt Nam). Tên gọi của trò chơi được đọc chệch ra từ chữ "Tụ Tam" nghĩa là hội tụ của ba lại hàng Văn, Vạn và Sách. Trong các ngày lễ, Tết, Tổ Tôm thường được nam giới và người già chơi vì nó có một số luật khá khó, nhiều nước biến hoá, thanh niên và phụ nữ thời xưa ít chơi. Tổ Tôm không phổ biến và bình dân bằng trò chơi Tam Cúc. Do Tổ Tôm khá khó nên người xưa có câu ca dao đề cao Tổ Tôm, nó thể hiện trình độ và cái oai phong của bậc quân tử:
    Làm trai biết đánh Tổ Tôm
    Uống chè mạn hảo ngâm nôm Thuý Kiều.
    Tổ tôm có 120 con bài. Nó là trò chơi dân gian , cũng là một môn " thể thao" trí tuệ rất thịnh hành ở nhiều miền quê đồng bằng Bắc Bộ
    Lối chơi Tổ Tôm cần bốn người, có nhiều nước, khá caọ Người không quen có thể chơi theo kiểu Đánh Chắn (bỏ bớt hàng nhất) cần năm người hoặc đếm số như "xì dách (tối đa 21 nút tức điểm, black jack)" của bài Tây gọi là Đánh Bất (tối đa 11 nút) thì mấy người chơi cũng được. Những người mới chơi, không đọc được số bằng chữ Hán thì nhờ người biết đọc viết số bằng La Tinh trên lá bàị.
    Lạ ở chỗ là bộ bài này chỉ có người Việt chơi, người Nhật không chơi, người Hoa cũng không chơi (trừ một số ít Hoa Kiều ở Việt Nam và Hồng Kông). Nhưng những chữ viết trên lá bài là một loại chữ Hán (Kanji) kiểu cách, hơi giống Lệ Thư (Reisho) với nét cứng mạnh, gồm có bốn loại chữ là "văn, vạn, sách, thang, không biết có liên hệ gì với mạt chược, tiếng Nhật gọi là "majan" (ma tước) không? Còn các hình vẽ đều là hình vẽ của Nhật, có lẽ gốc là một lối tranh mộc bản (mokuhan, học từ Trung Hoa nhưng trở thành đỉnh cao mỹ thuật độc đáo của Nhật) đơn giản và nay thường do người Hoa in ra bán.
    Đặc trưng có lẽ Nhật Bản rõ rệt nhất là tất cả các nhân vật đều mặc "Kimono" (Trước Vật) thời Edo (Giang Hộ), trong số này có 18 hình đàn ông (có 8 người bó chân), 4 hình phụ nữ và 4 hình trẻ em. Các hình cá chép (koi, lý), trái đào (momo), thành (shiro), thuyền (une) cũng là những hình ảnh Nhật?
    Chơi bài tổ tôm chỉ phổ biến ở Việt Nam, dân tộc Nhật hầu như không hề biết đến cách chơi bài này. Nhưng những hình ảnh trên bài tổ tôm lại ghi dấu ấn trang phục cổ Nhật Bản và những di sản kiến trúc của họ.
    Về chữ trong 120 quân tổ tôm :
    Người đánh thực ra chỉ cần học các chữ Hán sau đây :
    Nhất (1),
    Nhị(2),
    tam(3),
    tứ(4),
    ngũ(5),
    lục>:),
    thất(7),
    bát(8),
    cửu(9)
    và 3 chữ Văn , Vạnéách;
    và 3 chữ hàng yêu
    Chi chi
    Thang Thang
    Ông cụ;
    Như vậy dù có 120 quân nhưng sự xuất hiện của chữ Hán cũng tổng cộng chỉ có 15 ( mười lăm) chữ ;
    15 chữ người sáng dạ chỉ hướng dẫn qua là thuộc ngay mặt chữ trên các quân bài;
    Về hình trong 120 quân tổ tôm
    Hàng văn có 9 hình khác nhau ( mỗi con bài có 4 quân giống nhau);
    Hàng vạn có 9 hình khác nhau (mỗi con bài có 4 quân giống nhau);
    Hàng sách cũng có 9 hình khác nhau ( mỗi con bài có 4 quân giống nhau);
    Và hàng yêu có các hình vẽ của :
    Chi chi(4 quân giống nhau)
    Thang thang( 4 quân giống nhau)
    Ông cụ( 4 quân giống nhau);
    Như vậy dù có 120 quân , nhưng theo hình cũng chi có tổng công ba mươi(30) hình khác nhau ( mỗi con bài có 4 quân giống nhau , vị chi là 30 x 4 =120 );
    Nếu ai muốn nhớ hình trong 120 quân tổ tôm thực ra cũng chỉ cần phân biệt 30 hình khác nhau mà thôi;
    Điều tồn nghi là hình vẽ trên 120 quân tổ tôm có là văn hoá Việt nam?
    Câu trả lời cũng rất khó , ví dụ bát vạn chỉ vẽ con cá , trong khi đánh theo “ khẩu ngữ” , nhiều khi người đánh hô ;” Cá chép rán đây’, thì cả 5 người chơi đều hiểu là Bát vạn.
    Hình "Bát Vạn" như nếu là "cá chép" thì nhiều nước có giống cá chép , vậy có thể của Việt , của Tàu, của "Nhật Bản hoặc Triều Tiên chăng? Dấu vết văn hoá Việt trong hình vẽ, chúng tôi thấy có lẽ
    "Bát văn" đứa trẻ đi cà kheo trong trò chơi dân gian VN?
    "Thang thang" mẹ cho con bú, tình mẫu tử cũng rất VN ?
    "Lục văn" vẽ hình người chống cuốc/vồ, một công cụ cũng của nông dân Việt Nam?
    "Bát sách" vẽ người ngỗi hút thuốc lá tẩu, hình ảnh này dễ thấy ở nước ta.
    "Tam sách" vẽ người đội nón cầm sợi dây, nón rộng vành trùm vai đúng là kiểu nón Việt nam ?
    "Ngũ sách" vẽ thuyền buồm , nước ta có nhiều sông ngòi, biển Đông , cảnh thuyền buồm này không xa lạ với VN chúng ta?
    "Cửu sách "vẽ người vác đèn lồng chống gậy, cũng có thể thấy trong quy định của nhiều hương ước làng Việt: đi đêm phải cầm đèn?
    "Nhất văn" vẽ cô gái múa quạt: điệu múa quạt rất thịnh hành trong lễ hội của người Việt?
    "Ngũ văn" vẽ người đội nón trùm vai cầm tẩu hút thuốc, nón rộng vành chứ không phải mũ, cđúng là nón VN, đúng là vẽ cảnh người lao động nghỉ ngơi thoải mái , chúng ta thường gặp trong sinh hoạt người Việt.
    Quân "Cửu vạn "vẽ ngưòi bố vác một kiện hàng trên vai.Quân bài "Cửu vạn" còn là 1 " thuật ngữ" được " khẩu ngữ " thông dụng chỉ những người bốc vác "thuê" dọc biên giới phía Bắc , họ làm công ăn lương và vô tình tiếp tay cho bọn buôn lậu tuồn hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng nhái , hàng chất lượng cực kỳ thấp , thực phẩm hoá quả có hoá chất độc hại bảo quản hoặc tiền giả "tuồn" vào thị trường Việt nam. Hoặc dẫn đường cho bọn bán rẻ phụ nữ trẻ em VN qua biên giới , " Cửu vạn " một con bài tổ tôm đã sống động trong tâm thức người Việt để chỉ người khuân vác, họ Vô tình hay hữý ý , vì mưu sinh " miếng cơm ,manh áo " thường nhất " mà "cõng rắn cắn gà nhà"" nối giáo cho giặc", phá hoại thị trường nội địa VN , phá hoại sự tăng trưởng kinh tế VN và về mặt chính trị xã hội quấy động sự bình yên của từng gia đình VN ? "Nhất vạn" võ cảnh múa võ cũng rất quen thuộc với người Việt.
    "Nhị vạn" vẽ cành đào có quả ,đào này ở phía bắc nước ta cũng có ?
    "Ngũ vạn" vẽ tháp 3 tầng , hình ảnh này cũng không xa lạ với người Việt,
    Tuy nhiên trong y phục của các quân tổ tôm thì không thấy " khăn xếp+ áo dài truyền thống " ! Nhưng có lẽ khăn xếp áo dài khẳng định là " quốc phục" cũng chỉ mới biết qua ảnh cụ Huỳnh Thúc Kháng trong chính năm 1945; Còn bài tổ tôm có lẽ ra đời trước năm 1945.

    Trong ca dao tục ngữ :
    " Tổ tôm " đã đi vào lời ăn tiếng nói trong dân gian , ví dụ khi một người quá mềm yếu trước đối phương thì được gán cho là " sao mà nhũn như con chi chi "( Tổ tôm có 4 con chi chi , nó thuộc hàng " yêu " ). Hoặc gặp một người hay tranh cãi không có tình có lý thì được gọi là loại người " đồ gàn" bát sách "( "Bát sách" là một trong những con bài quan trọng nhất trong cỗ bài Tổ tôm , nó có thể " ăn “ với “Cửu Vạn” “chi chi” để “ ù có cước sắc gọi là " "Lèo " , nếu ù 2 ván liền thì gọi " Thông lèo " hoặc "ù" to hơn nếu Thông Tôm Lèo ( ù liền có hai cước sắc đi kèm : Lèo ( Cửu vạn cửu sách + bát sách+ chi chi ) , tôm ( Thất văn + tam vạn + tam sách ).
    Hoặc ai làm gì cũng thiếu suy nghĩ hoặc đổ vỡ thì bị gán là " đồ thất sách” .

    Trong văn học viết :
    Tổ tôm còn đi vào văn học Việt nam qua chuyện ngắn của Phạm Duy Tôm , các quan đi kiểm tra” hộ đê" , mải mê đánh tổ tôm đến mức quên cả tai hoạ thiên thiên bậc nhất " ( Thuỷ , Hoả , đạo tặc).
    Tổ tôm không chỉ là trò giải trí trong lúc nông nhàn , mà nay là trò giải trí rất thích hợp với đông đảo ngưòi già đã nghỉ hưu ở nông thôn và thành thị .

    Di cư vào Nam từ 1954:
    Tôi có quen biết cụ Vũ Văn Kính ( tác giả cuốn Đại từ điển chữ Nôm ) gốc Hưng Yên , vì thời cuộc năm 1954 cụ di cư vào Nam , năm 2008 tôi vào thămcụ tại nhà riệng ở 205/39/48 Trần Văn Đang,Phường 12 Quận 3 TP HCM , trong khi trò chuyện tôi hỏi thăm Cụ hàng ngày cụ làm gì , cụ bảo hàng ngày vẫn đánh tổ tôm với các bạn già gốc Bắc hàng xóm . Như vậy Tổ tôm đã theo gót chân người Bắc vào tận Sài Gòn.
    Tôi chưa có chứng cứ để xem xét liệu tổ tôm có theo gót chân Việt Kiều ra nước ngoài không?

    Trong tâm linh người Việt:
    Tuy đã nghiên cứu nhiều nguồn tài liệu Hán Nôm , tôi vẫn chữ hiểu tại sao ở quê tôi khi " liệm" người chết thì thường bỏ cỗ tổ tốm đã đánh( chơi) rồi vào quan tài , và có để ngoài quan tài một số quân, Cụ Nguyễn Văn Nhuận (năm 1983) thì cho rằng : " nên bỏ quân thất sách ". Vì trong dân gian ai làm cái gì cũng hỏng , cũng thất bài thì thường bị chê trách là " đồ thất sách “ , cũng có nơi thì bỏ hết quân " yêu’ ngoài quan tài ".
    Có hôm , tôi đến mua hộp trầm ở cửa hàng bán đồ tín ngưỡng ở chùa Quán Sứ để đốt Tết Canh Dần ( 2010), nhân khi cô bán hàng hướng dẫn một Phật Tử nhớ vứt tiền kẽm vào huyệt cũ và huyệt mới khi "thay áo ", nam 7 đồng , nữ 9 đồng , có tiện thể tôi hỏi cô bán hàng : " Tại sao khi liệm người chết không bỏ quân Tướng -sỹ- tượng- xe- pháo- mã – tốt mà lại bỏ 120 quân tổ tôm vào vào áo quan ?". Cô trả lời tôi " Tổ tôm quân đồng hơn tam cúc”. Tôi thấy chưa thật thuyết phục, nhưng để vào ô " tồn nghi " trong đầu !
    Như vậy "tổ tôm" đã vào tâm linh người Việt , cỗ tổ tôm đã chơi rồi là một trong những vật không thể thiếu khi nhập quan cho ngưòi chết !
    Chắc là các quân tổ tôm sẽ bào vệ người chết khỏi sự "tấn công " ciủa ma quỷ dưới âm phủ ?
    Ngày xưa nhà có đám thường tổ chức đánh tổ tôm để chia sẻ vui ( đám cưới ) và buồn ( đám ma) với gia chủ .
    ( ST )
     
  14. GỬI CẢ NHÀ MỘT ĐÁP ÁN THAM KHẢO CÁCH GIẢI NGHĨA: “MỘT LY ÔNG CỤ”


    Từ, ngữ, câu có nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa riêng biệt theo vùng miền, lĩnh vực. BÔ LÃO SÂN ĐÌNH có một đáp án để cả nhà tham khảo:


    1/ Nghĩa đen:

    a-Từ “MỘT LY”:

    a1-Thứ nhất: “MỘT LY” là đơn vị đo chiều dài, gọi tắt của “MỘT MI LI MÉT”, bằng “một phần nghìn mét”. Viết thành số MỘT LY = 1mm = 0,001m.

    a2- Thứ hai: “MỘT LY” gọi theo người miền Nam là “MỘT CHÉN”. Người Nam hay nói “một ly rượu”, như người Bắc nói “một chén rượu”.

    b-Từ “ÔNG CỤ”:

    b1-Thứ nhất: “ÔNG CỤ” là đại từ nhân xưng chỉ người, nói đến một cụ già, một người cao tuổi.

    b2-Thứ hai: “ÔNG CỤ” là một quân bài trong bộ bài “TỔ TÔM” có 120 quân (gồm 4 quân ÔNG CỤ màu đỏ). Ông Cụ là một “quân Yêu đỏ”. Trong 100 quân bài chơi chắn(chơi bí tứ) không có, thường gọi lái sang là “quân Chi Chi”. Cần phân biệt với một quân bài khác “gọi lóng” là “ông cụ non”, chính là “quân Nhị Sách”.


    2/Nghĩa bóng:

    a- “MỘT LY” được hiểu là “MỘT QUI TẮC, MỘT LUẬT LỆ CHẶT CHẼ, CHÍNH XÁC”.

    b- “ÔNG CỤ” được hiểu là “MỘT ĐẲNG CẤP, MỘT THỨ HẠNG KHẮT KHE, NGHIÊM NGẶT”.


    3/ Nghĩa của cả ngữ “MỘT LY ÔNG CỤ”: đây là một “thành ngữ” chuyên dùng trong chơi TỔ TÔM, sau được vận dụng sang chơi CHẮN, rồi sang các thứ bài lá khác, lĩnh vực khác. “MỘT LY ÔNG CỤ” nêu lên yêu cầu của cuộc chơi vận dụng “QUI TẮC LUẬT LỆ CHẶT CHẼ, NGHIÊM NGẶT NHẤT”.


    4/ GIẢI NGHĨA THEO CÁC CỤ NON


    “ÔNG CỤ” già rồi thích tòm tem

    “Dưa khú” còn đòi chọc mấy em

    “Ba thang Minh Mạng” không thấy ngỏng

    “MỘT LY chưa lút” đã tàn đêm

    “Lọ mỡ đuôi con” mơ hàng nóng

    “Sếch-Toi các kiểu” ước vài dem

    “MỘT LY ÔNG CỤ” hằng trông ngóng

    “Cụ non lưng khọm” khóc trong rèm.


    5/ TRÒ CHƠI TỔ TÔM VỚI VĂN HÓA VIỆT NAM

    (Về CHẮN CẠ, BLSĐ không đề cập nữa).


    a/ Đến ngày nay, trên cả thế giới, chỉ thấy ở Việt Nam chơi TỔ TÔM. Chưa tìm thấy ở các quốc gia lân cận có trò chơi này, kể cả tại các nước Châu Á( Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên...). Bởi vậy, với tài liệu các bạn đã sưu tầm tại các bài viết trên, từ 2 cuốn sách nghiên cứu TỔ TÔM của Nguyễn Lưu, Trần Quốc Tuấn có thể khẳng định TỔ TÔM là trò chơi bài lá duy nhất chỉ có tại Việt Nam.

    b/ Chữ viết trên bộ bài TỔ TÔM là chữ Hán viết theo lối chữ Kanji của người Nhật. Trang phục nhiều nhân vật trong bộ bài TỔ TÔM gần gũi với kiểu cách mặc của người Nhật. Tuy vậy tới nay tại Nhật Bản và cả Trung Quốc đều không có trò chơi TỔ TÔM. Do vậy suy đoán, với giao lưu văn hóa các quốc gia, TỔ TÔM xuất hiện tại Việt Nam khoảng 4-5 thế kỷ trước, do người Việt (người Kinh tại đồng bằng Bắc Bộ) sáng tạo ra.

    c-Kết luận: TỔ TÔM là trò chơi bài lá dân gian phong phú, đa dạng nhất; là một thứ VĂN HÓA PHI VẬT THỂ quí giá của người Việt. SÂN ĐÌNH.COM, với tư cách là trang mạng duy trì món CHẮN HỌC hay nhất tại Việt Nam hiện nay cần nỗ lực hoàn thành phần mềm CHƠI TỔ TÔM. Như vậy VĂN HÓA PHI VẬT THỂ quí báu của người Việt được lưu truyền mà SÂN ĐÌNH.COM cũng trường tồn với văn hóa Việt Nam.
     
    pdhien, Hà_Nội_Mùa_Thu_VàngMod01 thích điều này.
  15. BÔ LÃO SÂN ĐÌNH GỬI CÁC BẠN KẾT QUẢ DỰ THI CÂU ĐỐ VUI THÁNG 01/2020.


    I- Nhận xét chung: Ở CÂU ĐỐ VUI THÁNG 01/2020 có nhiều bạn tham gia, đã trả lời khá đúng câu hỏi. Tuy vậy chưa có bài nào hoàn chỉnh cả hai ý: ý hỏi chính giải thích nghĩa của thành ngữ “MỘT LY ÔNG CỤ”; ý hỏi phụ “THÚ CHƠI DÂN GIAN CHẮN CẠ, TỔ TÔM”. Đầu xuân, BÔ LÃO SÂN ĐÌNH chúc tất cả các thành viên của SÂN ĐÌNH.COM một năm CANH TÝ an lành, hạnh phúc và có kết quả chấm thi sau đây.

    II- Ban Tổ Chức xin chọn trao Giải như sau:

    1-Giải Nhất(150M): Nhà_Nguyễn

    2-Giải Nhì(100M): ù bé thui

    3-Giải Ba(50M): Văn Giang Chắn Phổ


    -Ban Tổ Chức chọn ra các Giải Khuyến Khích(10M): moachaptat10; trai tản hồng 1; hunglien1992; aaaoooeee; Diêm La Trần Gian; JBond007; _Ngọc Trinh_; Vy Tiểu Bảo;


    III-Hẹn gặp các bạn cùng vui trong CÂU ĐỐ VUI THÁNG 02/2020.

    -P/S: năm 2019, câu đố của các cụ hơi “già ý”, sang năm 2020, Bô Lão Sân Đình nhờ TÀO THÁO và TRẠNG BÒ tuyển chọn câu đố đăng lên vào ngày 2 hàng tháng nhé. BLSĐ cũng kêu gọi cả làng chắn tham gia gửi câu đố để làng cùng vui.

    -BLSĐ đăng lại phần câu đố 01/2020 để mọi người dễ theo dõi ở cuối bài này.


    Nguyễn Tiểu Thương.




    Hội Bô Lão Sân Đình Gửi Đến Bạn Chơi Câu Đố Vui Tháng 1/2020

    - Bạn hãy giải thích rõ khái niệm " Một Ly Ông Cụ " Trong trò chơi dân gian Chắn cạ - Tổ tôm.

    Yêu Cầu:
    Giải thích rõ Một Ly Ông Cụ là thế nào.
    Giới thiệu được thú chơi dân gian Chắn cạ - Tổ tôm.

    Bài trả lời hay sẽ được Hội Bô Lão lựa chọn và trao thưởng vào ngày 1/2/2019.
    Chúc các bạn tìm thấy nhiều niềm vui với Hội Bô Lão nói riêng và Sân Đình nói chung !

    Thân ái!
     
    Hà_Nội_Mùa_Thu_VàngMod01 thích điều này.
  16. Hội Bô Lão Sân Đình đã trao giải sự kiện Câu Đố Tháng 01 -2020 theo danh sách của Trưởng lão @Nguyễn Tiểu Thương :

    - Giải Nhất 150m Bảo:

    @Nhà_Nguyễn

    - Giải Nhì 100m Bảo:
    @ù bé thui

    - Giải ba 50m Bảo:
    @Văn Giang Chắn Phổ

    - Các giải Khuyến khích 10m Bảo:
    @moachaptat10
    @trai tản hồng 1
    @hunglien1992
    @aaaoooeee
    @Diêm La Trần Gian
    @JBond007
    @_Ngọc Trinh_
    @_Vy Tiểu Bảo_


    Các bạn vui lòng kiểm tra giao dịch và báo lại cho BTC nếu chưa nhận được quà.
    Cảm ơn các bạn đã tham gia Sự kiện Câu Đố Tháng 01, hẹn gặp lại các bạn ở những sự kiện tiếp theo !
    Chúc các bạn và toàn thể Cộng đồng yêu thích thú chơi Chắn dân gian một năm mới 2020 vui vẻ ,thành công và hạnh phúc !

    Trân trọng !
     
  17. Hội Bô Lão Sân Đình Gửi Đến Bạn Chơi Câu Đố Vui Tháng 2/2020

    Câu hỏi chính:
    - Bạn hãy đưa ra giả thuyết của mình về Sự Tích Bộ Tôm trong trò chơi Chắn dân gian.

    Câu hỏi phụ:
    - Tại Sao Bộ Tôm lại bao gồm Tam Vạn, Tam Sách, Thất Văn mà không phải là các quân bài khác.

    Yêu Cầu:
    Trình bày rõ ràng, nếu là tư liệu sưu tầm cần ghi rõ nguồn.

    Bài trả lời hay sẽ được Hội Bô Lão lựa chọn và trao thưởng vào ngày 1/3/2020.
    Chúc các bạn tìm thấy nhiều niềm vui với Hội Bô Lão nói riêng và Sân Đình nói chung !

    Thân ái!
     
    Ngố Xinh Xinh, pdhien, Lộc Phong Lan3 others thích điều này.
  18. KLM99

    KLM99 Lý trưởng

    Bộ Tôm tuỳ bút.

    Không hiểu sao nhìn các con bài Tam Vạn, Tam Sách, Thất Văn thuộc tụ tam Tôm trong bộ bài Chắn học tôi cứ liên tưởng đến tích Lưu Bình Dương Lễ rất kinh điển của văn hoá dân gian Việt Nam.
    Lưu Bình xuất thân danh gia vọng tộc nuôi Dương Lễ con nhà nghèo ăn học từ thở hàn vi.
    Dương Lễ chịu khó học hành đỗ đạt làm quan còn Lưu Bình lười học ham chơi nên mấy đâu đến hồi khuynh gia bại sản.
    Đến cậy nhờ lúc tay trắng Lưu Bình bị Dương Lễ hắt hủi đuổi đi nên hận người hận đời mà quyết tâm tu chí chờ ngày rửa nỗi nhục cơm hẩm cà thiu.
    Được cô hàng nước Châu Long tình nguyện nâng khăn sửa túi đồng cam cộng khổ Lưu Bình ngày đêm dùi mài kinh sử rồi cũng đỗ đạt Trạng nguyên nhưng Châu Long biết tin Lưu Bình vinh quy bái tổ cũng đột nhiên ra đi không lời từ biệt.
    Tìm gặp lại Dương Lễ mới hay tri kỷ dùng kế khích tướng để Lưu Bình tỉnh giấc u mê. Và Châu Long không ai khác chính là tì thiếp của Dương Lễ được cử theo hầu hạ Lưu Bình trong những ngày gian khó.
    Lưu Bình hiểu ra mọi chuyện càng thêm kính trọng nể phục Dương Lễ và Châu Long. Câu chuyện của họ từ đó đi vào văn hoá nghệ thuật dân gian Việt Nam như một biểu tượng của tình bạn cao đẹp, tình yêu thuỷ chung sắt son vô cùng đẹp đẽ.

    Lưu Bình - Tam sách ham chơi
    Châu Long - Tam vạn một đời chính chuyên
    Thất văn - Dương Lễ bạn hiền
    Chỉn chu Tình - Nghĩa mọi miền lưu danh...

    Xuân Canh Tý 2020
    Nick: KLM99
    ID: 5229999
    Tam van tam sach that van.
     
    Nguyễn Tiểu Thương, JBond007Hà_ Hồ thích điều này.
  19. May A Hi

    May A Hi Lý trưởng

    co-tom.

    1. Tôi thì tôi thấy cây Thất văn trông như ông Quan Văn, cây Tam sách như ông Quan Võ. Tam vạn thì hiển nhiên là một cô gái đẹp. Phàm là đàn ông, dẫu sức mạnh vô địch thiên hạ hoặc văn hay chữ tốt như Google đều phải quỳ gối, gục ngã trước một người đàn bà đẹp. Ba cây này ghép lại với nhau toát lên một chân lý: Anh hùng không qua được ải mỹ nhân. Giả thuyết về nguồn gốc bộ Tôm của tôi là như vậy.

    2. Theo lý thuyết Tổ tôm (tiền thân của Chắn học đại cương) thì bộ Tôm là một tụ tam. Tụ tam gồm 3 cây Văn Vạn Sách trong đó hàng Văn lớn nhất và tổng trị số của cây hàng Văn với một trong hai cây hàng Sách, Vạn phải bằng 10. Do đó đứng đầu bộ Tôm là Thất văn thì hai cây còn lại phải là Tam vạn và Tam sách, không thể là cây khác.
    Xin hết.

    Nick: May A Hi
    ID: 5225555
     
    Chỉnh sửa lần cuối: 8/2/20
    Nguyễn Tiểu ThươngJBond007 thích điều này.
  20. Diêm La Trần Gian

    Diêm La Trần Gian Chánh tổng

    Nhìn vào bộ bài ta thấy phản ảnh đủ cả các thành phần trong xã hội cổ: nam-phụ-lão-ấu, quan- trí-sỹ-binh-nông-ngư-thương-đạo.
    Có lẽ đây là giáo trình cổ học ngày xưa dạy về các thành phần kinh tế, chính trị trong xã hội ... và sức mạnh khi các thành phần này kết hợp với nhau =)) .
    Ví dụ:
    - Hình em chi chi như hình các tủa lạnh, khi các tủ lạnh gặp nhau thì rất ra vấn đề, vì vậy tại sao bạch thủ ù chi luôn to nhất và khó nhất =)) .
    - Sự kết hợp giữa chi chi (tủ lạnh) - cửu vạn ( đại diện cho buôn lâu) - bát sách ( đại diện cho ... chủ doanh nghiệp :D ) bao giờ cũng gây sự thu hoạch đáng ngạc nhiên cho ngườ ... ù .
    - Sự kết hợp giữa một anh trí thức ( thất văn ) - gái đẹp ( tạm vạn ) - bảo kê môi giới ( tam sách ) luôn tạo ra sự hưng phấn tuột độ cho nhân loại, nhưng vạn vật đều đứng sau chữ kim tiền nên kém lèo 1 điểm .... =)) =)) =))
    v.v và v.v ...
    Id 4819660
     

    Các tệp đính kèm:

    pdhienNguyễn Tiểu Thương thích điều này.