Đình Trà Cổ – Cột mốc mềm biên ải

Thảo luận trong 'Văn hóa đình làng Việt Nam' bắt đầu bởi Jiang Rossoneri, 3/1/16.

  1. Jiang Rossoneri

    Jiang Rossoneri Lý trưởng


    Đình Trà Cổ
    là một trong những công trình kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng có từ lâu đời của tỉnh Quảng Ninh, thuộc địa phận khu Nam Thọ, phường Trà Cổ. Đây là di tích đầu tiên của thành phố Móng Cái được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1974.

    [​IMG]
    Đình Trà cổ

    Được xây dựng từ thời Hậu Lê, quá trình hình thành và tồn tại của đình Trà Cổ gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Trà Cổ ngày nay. Đây là nơi thờ tự của 6 vị tiên công đã có công khai khẩn, lập nên vùng đất này. Ngoài ra, sau khi xây dựng đình, nhân dân địa phương đã trở về quê cũ (Đồ Sơn – Hải Phòng) để xin chân hương các vị thành hoàng làng về thờ tại đình (Không Lộ, Giác Hải, Nhân Minh, Huyền Quốc, Quảng Trạch). Bên cạnh đó, đình Trà Cổ cũng là nơi thờ tự hai vị nhiên thần là Ngọc Sơn (thần núi) và Bạch Điểm Tước (thần chim).

    Theo truyền thuyết của nhân dân địa phương thì vào thời Lê, người dân Đồ Sơn thường đi đánh cá rất xa. Trong một lần sóng to gió lớn, mười hai gia đình đã trôi dạt vào một bán đảo hoang vu chỉ có sú vẹt và lau sậy. Một số gia đình nhìn cảnh hoang vu đã buồn chán nói rằng:

    "Ở đây ăn bổng lộc gì

    Lộc sú thì chát, lộc si thì già"

    Và thế là 06 gia đình đã tìm cách để quay về quê hương cũ. Còn 06 gia đình quyết tâm ở lại ở lại để xây dựng một làng quê mới. Họ nói:

    "Ở đây vui thú non tiên,

    Tháng ngày lọc nước lấy tiền nuôi nhau".

    Thế rồi, ngày ngày họ cùng nhau khai phá đất mới, vừa đánh cá, vừa khai hoang họ đã dần dần tạo lập được xóm nhỏ, ban đầu là 06 ngôi nhà đơn sơ và dần dần đã trở thành một xóm làng trù phú. Và như nhiều làng quê khác trên đất nước Việt Nam, ngôi đình làng đã được nhân dân góp công, góp của xây dựng

    [​IMG]

    Đình Trà Cổ là ngôi đình làng bề thế, tọa lạc giữa vùng giáp biên giới Việt - Trung đã thể hiện như một cột mốc văn hóa của dân tộc Việt Nam nơi địa đầu Tổ quốc. Đình kết cấu kiến trúc gỗ cổ truyền, toàn bộ công trình được dựng lên bằng sự liên kết khung gỗ và được liên kết với nhau bởi các chốt mộng. Toàn bộ ngôi đình là một kiến trúc cổ bề thế, mái lợp ngói vẩy, bốn góc đao cong vút như một con thuyền rẽ sóng lướt tới, tạo nên dáng vẻ thanh thoát. Đặc biệt các bức cốn ở vì kèo thể hiện đường nét chạm trổ chắc khỏe, tinh xảo và rất sống động. Đề tài phong phú gồm các mảng chạm long cuốn thủy phượng bay, hổ rình mồi bên cành hoa lá… Mỗi bức chạm là một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc mang dấu ấn đương thời.

    Đến nay, đình Trà Cổ đã trải qua nhiều lần trùng tu lớn. Ngôi đình hiện nay, được xây dựng trên một khu đất có tổng diện tích là 1078m2 thoáng mát. Đình quay hướng Nam, tư thế cửa hướng ra biển Đông, truyền thống đình làng người Việt, Trước cửa đình có cổng nghi môn ở giữa, hai cổng phụ hai bên, xung quanh

    [​IMG]

    Ðình Trà Cổ được dựng theo kiểu chữ "công" trên diện tích 400 m2. Tiền đường gồm 5 gian, 2 chái, hậu cung có 3 gian. Mái đình hơi võng, lợp ngói mũi giống như những ngôi đình của các làng quê đồng bằng sông Hồng.

    [​IMG]

    Bên trong đình có 48 cột lim đặt trên tảng kê bằng đá xanh. Cột cái cao 4,65 m, chu vi cột 1,63 m. Các cột được giằng đan bởi những xà ngang dọc, ở các đầu xà gồ đều chạm đầu rồng. Hai đầu hồi là hai bức hoành phi sơn son thiếp vàng đối diện nhau ghi tám chữ Hán: "Nam Sơn Tịnh Thọ" 南山淨壽 (Nước Nam bền vững), "Địa cửu thiên trường" 地久天長 (Đất vững trời dài)". Ngoài ra, đình còn có 2 cột bằng đá nguyên khối cao hơn 2 m.

    [​IMG]

    Đề tài trang trí ở đây rất phong phú và đa dạng như long, ly, quy, phượng, lưỡng long chầu nguyệt, long hoá mây, cá chép hoá long, long mã, hổ phù, hoa văn dạng hoa lá, mây xoắn... Tất cả được thể hiện rất công phu, tài nghệ, mang đậm nét văn hoá cổ truyền của người Việt Nam.

    [​IMG]

    Trong số các ngôi đình ở Bắc Bộ, đình Trà Cổ được đánh giá là một ngôi đình khá đồ sộ, mang thuần dấu ấn của nền văn hoá Việt. Đặc biệt, đình Trà Cổ từ lâu được coi là cột mốc văn hoá quan trọng ở địa đầu biên cương Tổ quốc.
    Bên cạnh những nét đặc sắc về kiến trúc nghệ thuật, đình Trà Cổ hiện nay còn lưu giữ được nhiều hiện vật có giá trị như: 03 đỉnh hương đồng, 2 hạc cưỡi đầu rùa bằng gỗ sơn son thiếp vàng, 8 long ngai bằng gỗ, 12 sắc phong chất liệu giấy…tất cả đều ở thời Nguyễn.

    [​IMG]
    Nghi lễ rước thần tại lễ hội đình Trà Cổ

    Hàng năm, từ 30/5 – 3/6 Âm lịch, tại đình Trà Cổ còn diễn ra hoạt động lễ hội truyền thống. Đây là một lễ hội được đánh giá là có quy mô và giá trị bậc nhất, tiêu biểu cho loại hình lễ hội dân gian trên địa bàn thành phố Móng Cái, Nét độc đáo của lễ hội đình Trà Cổ là lễ rước thần và hội thi “Ông voi” . Lễ rước Vua ra bể (còn gọi là rước vua ra miếu), với nghi thức một đội quân cầm vũ khí, cờ thần, phường bát âm, bát bửu, tiếp đến là người cầm cờ và phải là người cường tráng trẻ đẹp và có đạo đức được làng bầu chọn từ cuối hội nãm trước cùng những người khiêng kiệu.
    Sau lễ rước là cuộc thi các sản phẩm chăn nuôi trồng trọt mà biểu thị chủ yếu là thi các chú lợn mà người ta gọi là các Ông Voi. Các Ông Voi được các cai đám và dân làng chăm sóc chu đáo từ nhiều tháng trước khi vào hội (Cuộc thi giữa 12 chú lợn tạ được 12 ông đám – đại diện cho 12 vị tiên công đã có công lập nên làng Trà Cổ xưa, được chỉ định từ lễ hội năm trước, nuôi và chăm sóc).

    [​IMG]
    Hội thi “Ông voi” tại lễ hội đình Trà Cổ

    Năm 2005, lễ hội đình Trà Cổ đã được Sở Văn hóa Thông tin (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chọn giới thiệu tại “Ngày hội văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc”.

    Nằm ở vị trí địa đầu Tổ quốc, di tích đình Trà Cổ hiện hữu như cột mốc văn hóa vững bền của dân tộc Việt Nam. Cùng với những giá trị to lớn về mặt lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và tâm linh của mình, đây hứa hẹn sẽ là một địa điểm du lịch tâm linh thu hút được đông đảo khách du lịch đến tham quan.

    - Sưu tầm & biên soạn -
     
  2. Jiang Rossoneri

    Jiang Rossoneri Lý trưởng

  3. Jiang Rossoneri

    Jiang Rossoneri Lý trưởng